Wil je thuis die echte bioscoopbeleving? Dan is een goede surround opstelling onmisbaar. In dit artikel leggen we de verschillende surround opstellingen uit: wat de cijfers betekenen, welke luidsprekers je nodig hebt, hoeveel versterkerkanalen er moeten worden aangestuurd en wat de meerwaarde is van elke opstelling.

We gaan van simpel naar uitgebreid – inclusief de nieuwste Dolby Atmos-systemen met hoogtekanalen.

1. Stereo – 2.0, 2.1 of 2.2

De basis waar het allemaal mee begonnen (als wij mono even niet mee rekenen..). Wij definiëren even 3 verschillende stereo opstellingen:

• 2.0 = twee front luidsprekers (links + rechts)
• 2.1 = twee luidsprekers met ondersteuning van 1 subwoofer
• 2.2 = twee luidsprekers met ondersteuning van 2 subwoofers

Een 2.0 opstelling is meest gebruikt en bestaat uit een twee luidsprekers (links en rechts) en zijn vaak grotere vloerstaander luidsprekers om de ruimte te kunnen vullen.

Een 2.1 opstelling is combinatie van twee luidsprekers op de voorkanalen en met ondersteuning van een subwoofer. De keuze voor een subwoofer kan zijn door kleinere luidsprekers zoals monitoren/boekenplank luidsprekers of vloerstaanders die net diep genoeg qua laag. De subwoofer is dan een mooie ondersteuning. De combinatie wordt vaak gebruikt door liefhebbers van zowel muziek als films.

Een 2.2 opstelling is net als bovenstaande alleen dan met extra subwoofer. De keuze wordt vaak gemaakt voor de liefhebbers van dure monitoren. De ondersteuning van twee subwoofers maken het makkelijker om de ruimte te vullen en bieden hiermee een hoogwaardiger geluid.

Versterker benodigd:

Voor een 2.0 opstelling is elke stereo versterker voldoende. Voor een 2.1 of 2.2 opstelling is een versterker benodigd met een 1 of 2 subwoofer uitgang (sub out). Een dubbele subwoofer uitgang is niet heel gebruikelijk. Het is dan ook verstandig om te kijken naar een versterker met een pre out. Op deze manier zijn er twee subwoofers aan te sluiten om linker- en rechterkanaal pre uitgangen.

2. Surround 5.1 – De klassieker sinds 1995

Het begin van surroundopstellingen is 5.1. Deze versie deed zijn intreden 30 jaar geleden en is tot op de dag vandaag de meest gebruikte opstelling.

Deze opstelling bestaat uit:

• 3 frontkanalen: links, center en rechts
• 2 surroundkanalen: surround links + surround rechts (achter of schuin achter je)
• .1 = subwoofer (LFE-kanaal)

Versterker benodigd:

Voor een 5.1 opstelling is een 5.1 AV receiver benodigd. Deze heeft 5 luidsprekeruitgangen voor de front en surroundkanalen. De subwoofer of LFE heeft 1 of 2 sub out uitgangen. Voor de subwoofer is namelijk geen versterker benodigd. Deze versterker zit in de subwoofer zelf.

Tegenwoordig is een 5.1 opstelling ook perfect voor streamingsdiensten als Netflix, Disney+, Apple TV+ etc. Deze bieden allemaal een 5.1 geluidinstelling om zo helemaal in de film of serie betrokken te worden.

3. Surround 7.1 – Extra breedte achteraan

Een 7.1 opstelling is in de basis hetzelfde als de 5.1 opstelling. Alleen bij de 7.1 opstelling worden er twee extra luidsprekers toegevoegd aan beide zijden van de luisterpositie.

Speakeropstelling:

• 3 frontkanalen: links, center en rechts
• 2 zijkanalen: links en rechts van de luisterpositie
• 2 achterkanalen: links en rechts achter de luisterpositie
• .1 = subwoofer

Versterker benodigd:

Een 7.1 opstelling behoeft een versterker met 7 luidsprekeruitgangen en 1 of 2 LFE subwoofer uitgangen. Bij veel fabrikanten is één lijn een keuze tussen een 5.1 of 7.1 surround versterker. De voeding van een 7.1 versterker is behoorlijk groter dan een 5.1 versterker waardoor het vermogen per kanaal ook toe neemt.

4. Dolby Atmos 5.1.2 – De instap in 3D-geluid

Voor de liefhebbers van films en frequent bezoekers van bioscopen begint hier de surround opstelling in 3D vorm. De .2 uitvoering staat in dit geval voor twee hoogte luidsprekers voor het Dolby Atmos effect.

Speakeropstelling:

• 3 frontkanalen: links, center en rechts
• 2 achterkanalen: links en rechts achter luidsprekers
• 2 hoogtekanalen: links en rechts in of tegen het plafond, net voor de luisterpositie

Soms is het geen mogelijkheid om hoogte kanalen in te bouwen in het plafond. Een optie is om dan te kiezen voor opbouw luidsprekers op de frontkanalen. Een aantal luidsprekerfabrikanten hebben deze luidsprekers in het assortiment. Op deze manier worden de luidsprekers gelegd op de frontkanalen, een voorbeeld is bijvoorbeeld de Elipson Prestige Facet II 6ATM.

Versterker benodigd:

Voor een 5.1.2 opstelling is een 7.1 receiver benodigd. Vaak bieden 7.1 versterkers de optie om kanalen te wisselen van zijkanalen naar Atmos hoogte kanalen. Het is alleen even opletten dat dit via instellingen ook aanwijsbaar is.

5. Dolby Atmos 5.1.4 – De sweet spot voor de meeste mensen

De opstelling die vergelijkbaar is met de bovenstaande alleen dan uitgebreid met een paar extra Atmos luidsprekers.

Speakeropstelling:

• 3 frontkanalen: links, center en rechts
• 2 achterkanalen: links en rechts achter luidsprekers
• 4 hoogtekanalen: links en rechts in of tegen het plafond, net voor en achter de luisterpositie

Versterker benodigd:

Voor een 5.1.4 combinatie is een 9 kanaals surround versterker benodigd. De versterker biedt vaak de mogelijkheid om 4 kanalen om te zetten naar hoogte/Atmos kanalen. Bij de aankoop van deze versterker goed om te kijken of dit ook daadwerkelijk mogelijk is.

6. Dolby Atmos 7.1.2 of 7.1.4 – De high-end thuisbioscoop

Een extra stap verder dan de 5.1.2 of 5.1.4 opstelling is de 7.1.2 of 7.1.4 opstelling waarbij er naast de achter luidsprekers ook nog een set zijluidsprekers gebruikt wordt.

Speakeropstelling:

• 3 frontkanalen: links, center en rechts
• 2 zijkanalen: links en rechts van luisterpositie
• 2 achterkanalen: links en rechts achter de luisterpositie
• 2 of 4 hoogtekanalen: links en rechts in of tegen het plafond, net voor en achter de luisterpositie

Versterker benodigd:

Voor een 7.1.4 combinatie is een 11 kanaals versterker benodigd. Nu heeft niet elk merk dit type in het assortiment, maar wel een 7 of 9 kanaals versterker met uitbreiding. U kunt dan een extra eindversterker koppelen voor bijvoorbeeld de hoogtekanalen. Bij de aanschaf of eventuele uitbreiding van uw surround set is het goed op letten of de versterker deze mogelijkheid biedt.

Extra tips & veelgemaakte fouten bij verschillende surround opstellingen

• Investeer in een goede AV-receiver. Het is de motor van de set en wordt vaak net even te weinig aan uit gegeven. Er zijn veel merken die een surround versterker bieden, maar kijk naar goede merken als Denon, Marantz, JBL, Yamaha, Arcam en Anthem. Deze hebben een grote expertise op dit gebied en bieden dan ook zeer uitgebreide AV-receivers.
• Subwoofers: Echt fan van wat laagweergave? Dan is het beter om te kiezen voor 2 subwoofers. De ondersteuning die deze bieden gaat aanzienlijk verder dan 1 subwoofer. Het laag wordt gelijkmatiger en strakker weergegeven in de ruimte. De meeste surround versterkers hebben een dubbele subwoofer uitgang dus dit geen probleem.
• Hoogtekanalen of Atmos kanalen: Voor het kiezen van de hoogte of Atmos kanalen zijn er drie opties:
  1. Inbouwluidsprekers in het plafond (beste resultaat)
  2. Atmos-enabled upward-firing modules (op je front- en/of rearluidsprekers)
  3. Atmos soundbars met omhoog gerichte drivers (makkelijk, maar minder goed dan losse luidsprekers)
• Kalibratie: Veel versterkers bieden de mogelijkheid van kalibratie, voorbeelden Audyssey, Dirac of ARC (Anthem Room Correction). De tip is om de kalibratie te doen. Mocht u hier zelfs twijfels bij hebben is het advies om het te laten doen.
• Kabels: Voor de aansluiting van de luidsprekers is goede luidsprekerkabel te adviseren (minimaal 2,5 mm² dikte) en een goede HDMI-kabel (tegenwoordig minimaal HDMI 2.1 voor 4K/120Hz + eARC).

Welke surround opstelling past bij jou?

Een opstelling is een beetje afhankelijk van de grote van de ruimte. Voor de volgende ruimtes geven wij het advies:

• Kleinere woonkamer (25-30m²): een keuze is dan om te gaan voor een 5.1 opstelling of een 5.1.2 opstelling, voor de achterkanalen is het dan te adviseren om bijvoorbeeld voor wand luidsprekers te gaan
• Normale woonkamer (30-50m²); voor de normale woonkamer zijn de volgende opstellingen de beste opties: 5.1, 7.1, 5.1.2 of 7.1.2. Voor de zijkanalen en achterkanalen is hier ook het advies om eventueel te kijken naar wand luidsprekers.
• Grote ruimte of dedicated bioscoopkamer: In deze ruimte is het advies om te gaan voor 7.1.4 of misschien nog zelfs een stapje verder. Dan is het ook mogelijkheid om een losse surround processor en eindversterker te combineren voor nog meer kanalen.

Heb je vragen over speakers, receivers of opstellingen? Neem dan graag contact met ons op. We helpen je graag aan jouw perfecte surround-systeem!